'R'ôl croesi rhiniog y ddirgel ffîn
i esmwythder cwsg, a'i hudol rin,
y gwelais yn glir hen elynion yn cwrdd,
pob un yn gyfeillion cytûn rownd y bwrdd;
arhosodd y darlun yn gyfaredd i gyd
nes dod y di-huno i'm 'styrbio, a'i fryd
i agor fy llygaid, i newid y llun,
rhag ofn i'r gwirionedd geisio dangos ei hun.
Heddiw, newyddion
O'r Affrica ddaw
Am filoedd yn marw
O ddiffyg y glaw,
Yng nghanol sychder
Eu crasdir noeth,
Dan wres ddi-dostur
Yr heulwen boeth.
Fory, fel arfer,
Y tywydd, wrth gwrs,
A diffyg yr heulwen
Fydd testun ein sgwrs.
Wrth gilio ein heddiw
i’r machlud gerllaw,
a ddoe’n rhan o hanes
yfory a ddaw.
Daw ‘n’ôl yn amserol
fel troad y rhod,
a’r cylch yn ailgychwyn
bob tro, ers ein bod.
Drwy reddf fy etifeddiaeth
Nid yw yn beth mor hawdd
I gyfarch fy nghymydog
Mewn Saesneg, dros y clawdd.
Mae mwy o rwystrau yma
Na sgwrs y geiriau mân
Yn ffiniau anweledig
I'n cadw ar wahan.
Mae'r olion yma'n amlwg,
Fe ddaeth o don i don,
Gan gyrraedd y penllanw
Nes torri'r dorlan hon;
A'r tonnau hynny, yn y man
A ddaeth yn llif dros erwau'r Llan.
Waeth heb â chodi cloddiau
Na mur i'w gadw draw,
'Does dim all ein hamddiffyn,
Rhaid derbyn beth a ddaw;
Y baw a'r broc ddaeth gyda'r lli'
Sy'n awr yn pydru'n glannau ni.
Ac wedi'r holl ganrifoedd,
Ein tirwedd sydd ar drai,
A neb i gau'r llifddorau,
Er gwybod lle mae'r bai;
Y llanw estron - dyna yw -
Sy'n boddi'n hiaith a'n ffordd o fyw.
